BAGI masyarakat Indonesia yang mengamalkan tarekat tidak akan asing dengan nama Syaikh Abdul Qadir Jailani. Kisah kekeramatan beliau sudah banyak diterima dan diceritakan oleh para guru.

Namun, saya lebih tertarik untuk membuka masa mencari ilmu dan olah batin beliau sehingga menjadi sosok Auliya’. Saya rangkum catatan kecil ini dari riwayat yang disampaikan oleh ulama ahli hadis, al-Hafiz adz-Dzahabi:

ﻗﺎﻝ اﺑﻦ اﻟﻨﺠﺎﺭ ﻓﻲ ﺗﺎﺭﻳﺨﻪ: ﺩﺧﻞ اﻟﺸﻴﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎﺩﺭ ﺑﻐﺪاﺩ ﻓﻲ ﺳﻨﺔ ﺛﻤﺎﻥ ﻭﺛﻤﺎﻧﻴﻦ ﻭﺃﺭﺑﻊ ﻣﺎﺋﺔ، ﻓﺘﻔﻘﻪ ﻋﻠﻰ اﺑﻦ ﻋﻘﻴﻞ، ﻭﺃﺑﻲ اﻟﺨﻄﺎﺏ، ﻭاﻟﻤﺨﺮﻣﻲ، ﻭﺃﺑﻲ اﻟﺤﺴﻴﻦ ﺑﻦ اﻟﻔﺮاء، ﺣﺘﻰ ﺃﺣﻜﻢ اﻷﺻﻮﻝ ﻭاﻟﻔﺮﻭﻉ ﻭاﻟﺨﻼﻑ، ﻭﺳﻤﻊ اﻟﺤﺪﻳﺚ، ﻭﻗﺮﺃ اﻷﺩﺏ ﻋﻠﻰ ﺃﺑﻲ ﺯﻛﺮﻳﺎ اﻟﺘﺒﺮﻳﺰﻱ

Ibnu Najjar berkata dalam Tarikh-nya: “Syaikh Abdul Qadir tiba di Baghdad tahun 488 H. Beliau belajar fikih kepada Ibnu Aqil, Abu Khattab, al-Makhrami dan Abu Husain bin Farra’. Hingga matang di bidang akidah, syariah dan khilafiyah. Mempelajari hadis dan adab kepada at-Tibrizi.”

ﻗﺎﻝ اﻟﺴﻤﻌﺎﻧﻲ: ﻛﺎﻥ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎﺩﺭ ﻣﻦ ﺃﻫﻞ ﺟﻴﻼﻥ ﺇﻣﺎﻡ اﻟﺤﻨﺎﺑﻠﺔ ﻭﺷﻴﺨﻬﻢ ﻓﻲ ﻋﺼﺮﻩ، ﻓﻘﻴﻪ ﺻﺎﻟﺢ ﺩﻳﻦ ﺧﻴﺮ، ﻛﺜﻴﺮ اﻟﺬﻛﺮ، ﺩاﺋﻢ اﻟﻔﻜﺮ، ﺳﺮﻳﻊ اﻟﺪﻣﻌﺔ

As-Sam’ani berkata: “Abdul Qadir adalah ulama Jailan, menjadi imam di kalangan mazhab Hambali, guru besar di masanya, ahli fikih, orang saleh, agamis, baik, banyak berzikir kepada Allah, selalu berfikir dan cepat menangis.”

Baca juga: Syaikh Mbah Raden Imam Puro Purworejo

ﻗﺎﻝ اﺑﻦ اﻟﺠﻮﺯﻱ: ﻛﺎﻥ ﺃﺑﻮ ﺳﻌﺪ اﻟﻤﺨﺮﻣﻲ ﻗﺪ ﺑﻨﻰ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﻟﻄﻴﻔﺔ ﺑﺒﺎﺏ اﻷﺯﺝ، ﻓﻔﻮﺿﺖ ﺇﻟﻰ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎﺩﺭ، ﻓﺘﻜﻠﻢ ﻋﻠﻰ اﻟﻨﺎﺱ ﺑﻠﺴﺎﻥ اﻟﻮﻋﻆ، ﻭﻇﻬﺮ ﻟﻪ ﺻﻴﺖ ﺑﺎﻟﺰﻫﺪ، ﻭﻛﺎﻥ ﻟﻪ ﺳﻤﺖ ﻭﺻﻤﺖ، ﻭﺿﺎﻗﺖ اﻟﻤﺪﺭﺳﺔ ﺑﺎﻟﻨﺎﺱ، ﻓﻜﺎﻥ ﻳﺠﻠﺲ ﻋﻨﺪ ﺳﻮﺭ ﺑﻐﺪاﺩ ﻣﺴﺘﻨﺪا ﺇﻟﻰ اﻟﺮﺑﺎﻁ، ﻭﻳﺘﻮﺏ ﻋﻨﺪﻩ ﻓﻲ اﻟﻤﺠﻠﺲ ﺧﻠﻖ ﻛﺜﻴﺮ، ﻓﻌﻤﺮﺕ اﻟﻤﺪﺭﺳﺔ، ﻭﻭﺳﻌﺖ، ﻭﺗﻌﺼﺐ ﻓﻲ ﺫﻟﻚ اﻟﻌﻮاﻡ

Ibnu Jauzi berkata: “Abu Sa’ad membangun madrasah kecil di pintu Azj. Lalu diserahkan kepada Abdul Qadir. Beliau berceramah, terlihat zuhud, pendiam. Maka madrasah dipenuhi oleh jamaah. Beliau menetap di perbatasan Baghdad, bersandar pada pesantren. Banyak orang bertaubat di sisi beliau. Madrasah menjadi ramai dan besar. Dan orang awam menjadi fanatik kepada beliau.”

ﻭاﺷﺘﻐﻞ ﺑﺎﻟﻮﻋﻆ ﺇﻟﻰ ﺃﻥ ﺑﺮﺯ ﻓﻴﻪ، ﺛﻢ ﻻﺯﻡ اﻟﺨﻠﻮﺓ ﻭاﻟﺮﻳﺎﺿﺔ ﻭاﻟﻤﺠﺎﻫﺪﺓ

“Beliau menjadi sibuk dengan memberi petuah hingga meluas, kemudian beliau mengasingkan diri, mengolah batin dan memerangi nafsu.”

ﺛﻢ ﺇﻥ اﻟﻠﻪ ﺃﻇﻬﺮﻩ ﻟﻠﺨﻠﻖ، ﻭﺃﻭﻗﻊ ﻟﻪ اﻟﻘﺒﻮﻝ اﻟﻌﻈﻴﻢ، ﻓﻌﻘﺪ ﻣﺠﻠﺲ اﻟﻮﻋﻆ ﻓﻲ ﺳﻨﺔ ﺇﺣﺪﻯ ﻭﻋﺸﺮﻳﻦ، ﻭﺃﻇﻬﺮ اﻟﻠﻪ اﻟﺤﻜﻤﺔ ﻋﻠﻰ ﻟﺴﺎﻧﻪ، ﺛﻢ ﺩﺭﺱ، ﻭﺃﻓﺘﻰ، ﻭﺻﺎﺭ ﻳﻘﺼﺪ ﺑﺎﻟﺰﻳﺎﺭ ﻭاﻟﻨﺬﻭﺭ

“Kemudian Allah menampakkan beliau (terkenal) bagi makhluk, menjadikan beliau dapat diterima. Beliau memiliki majelis ilmu, Allah menampakkan hikmah dari beliau, ia mengajar, berfatwa dan dikunjungi oleh peziarah.”

Baca juga: Habib Ali Bafaqih Negara-Jembrana Bali

ﻗﺎﻝ ﺷﻴﺨﻨﺎ اﻟﺤﺎﻓﻆ ﺃﺑﻮ اﻟﺤﺴﻴﻦ ﻋﻠﻲ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ: ﺳﻤﻌﺖ اﻟﺸﻴﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﻌﺰﻳﺰ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ اﻟﺴﻼﻡ اﻟﻔﻘﻴﻪ اﻟﺸﺎﻓﻌﻲ ﻳﻘﻮﻝ: ﻣﺎ ﻧﻘﻠﺖ ﺇﻟﻴﻨﺎ ﻛﺮاﻣﺎﺕ ﺃﺣﺪ ﺑﺎﻟﺘﻮاﺗﺮ ﺇﻻ اﻟﺸﻴﺦ ﻋﺒﺪ اﻟﻘﺎﺩﺭ

Syaikh Izzuddin bin Abdus Salam berkata: “Tidak kami terima kekeramatan seseorang secara meluas kecuali dari Syaikh Abdul Qadir.”

(Siyar A’lam an-Nubala’ 15/180-181)
Tulisan ini dirangkum oleh K.H. Ma’ruf Khozin, Direktur Aswaja Center NU.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here